Nikt tak naprawd\u0119 nie wie, kiedy po raz pierwszy pojawi\u0142y si\u0119 idee sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na filozofi\u0119 Huny. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 przypisuje si\u0119 filozofom greckim, Staremu Testamentowi oraz hinduskim Upaniszadom, ale je\u015bli chodzi o sp\u00f3jn\u0105 filozofi\u0119, to nie jeste\u015bmy w stanie nic konkretnego powiedzie\u0107.<\/p>\n
\nNiekt\u00f3re hawajskie legendy, kt\u00f3re s\u0142ysza\u0142em, m\u00f3wi\u0105, \u017ce filozofi\u0119 przynie\u015bli na Ziemi\u0119 przybysze z Plejad, ale nie mo\u017cna tego w \u017caden spos\u00f3b zweryfikowa\u0107. A kiedy nie mo\u017cna dowie\u015b\u0107, \u017ce jedno wyja\u015bnienie jest prawdziwe, r\u00f3wnie\u017c \u017cadne wyja\u015bnienie nie mo\u017ce zosta\u0107 uznane za nieprawdziwe.<\/p>\n
Tak wi\u0119c przyjrzyjmy si\u0119 tematowi z ca\u0142kowicie odmiennej perspektywy – nie w jaki spos\u00f3b Huna sta\u0142a si\u0119 sp\u00f3jn\u0105 filozofi\u0105 stosowan\u0105 przez cz\u0142onk\u00f3w okre\u015blonej kultury, ale jak mog\u0142o do tego doj\u015b\u0107.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenie stoj\u0105ce za nasz\u0105 opowie\u015bci\u0105 to dobrze znany aspekt ludzkiego zachowania, zgodnie z kt\u00f3rym, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z naszych przekona\u0144 \u017cyciowych pochodzi z obserwacji otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata. Tak naprawd\u0119, to nie tylko obserwacja, ale r\u00f3wnie\u017c interpretacja tego co widzimy w kontek\u015bcie naszego j\u0119zyka, kultury i osobistych do\u015bwiadcze\u0144. Z tego powodu, r\u00f3\u017cni ludzie w r\u00f3\u017cnych miejscach w r\u00f3\u017cnych czasach mog\u0105 mie\u0107 ca\u0142kowicie r\u00f3\u017cne postrzeganie \u017cycia. Nasza opowie\u015b\u0107 dotyczy jednak Polinezyjczyk\u00f3w oraz filozofii, kt\u00f3ra jak wiemy, istnieje dzisiaj.<\/p>\n
W wyobra\u017ani przeniesiemy si\u0119 wiele wiek\u00f3w a by\u0107 mo\u017ce tysi\u0105cleci wstecz. Nie wyznaczamy \u017cadnych dat, ale by\u0142 kiedy\u015b czas, gdy Polinezyjczycy aktywnie \u017ceglowali i podr\u00f3\u017cowali po ca\u0142ym Oceanie Spokojnym.<\/p>\n
W odr\u00f3\u017cnieniu od innych, nie wyruszali, aby podbija\u0107 czy zagarnia\u0107 odwiedzane ziemie. Czasami oczywi\u015bcie szukali miejsc do osiedlenia si\u0119, st\u0105d bez w\u0105tpienia od czasu do czasu zdarza\u0142y si\u0119 konflikty. Nie istniej\u0105 jednak \u017cadne znane legendy, tradycje, historie czy artefakty wskazuj\u0105ce na jakiekolwiek pr\u00f3by utworzenia imperium polinezyjskiego czy systemu kolonii rz\u0105dzonego przez pojedyncze du\u017ce pa\u0144stwo. Wiemy za to, \u017ce przyswajali sobie od innych nacji r\u00f3\u017cne nowo\u015bci, gdy tylko uwa\u017cali je za przydatne, jak np. ziemniaki z Ameryki Po\u0142udniowej, i dzielili si\u0119 swoimi dobrami, kt\u00f3re z kolei inni uznali za u\u017cyteczne, jak np. kurczakami z Ameryk\u0105 Po\u0142udniow\u0105. Jest mo\u017cliwe, a nawet bardzo prawdopodobne, \u017ce opr\u00f3cz wi\u0119kszo\u015bci wysp na Pacyfiku Polinezyjczycy zaw\u0119drowali do Po\u0142udniowej i P\u00f3\u0142nocnej Ameryki, Australii i Azji. W toku tych dzia\u0142a\u0144, jest r\u00f3wnie\u017c prawdopodobne, \u017ce dostrzegli jak inaczej ludzie m\u00f3wi\u0105, ubieraj\u0105 si\u0119, zachowuj\u0105 i maj\u0105 odmienne wierzenia. Dzi\u0119ki tym do\u015bwiadczeniom, jest wi\u0119c prawdopodobne, \u017ce na tej podstawie opracowali pierwsz\u0105 zasad\u0119 Huny, m\u00f3wi\u0105c\u0105, \u017ce \u015bwiat jest taki, jaki my\u015blisz, \u017ce jest, a kiedy zmieniasz spos\u00f3b my\u015blenia, zmieniasz swoje do\u015bwiadczenia. Jak m\u00f3wi hawajskie przys\u0142owie: 'A’ohe pau ka 'ike i ka halau ho’okahi – W jednej szkole wszystkiego si\u0119 nie nauczysz.<\/p>\n
Dla staro\u017cytnych Polinezyjczyk\u00f3w ocean nie by\u0142 wielkim, pustym i tajemniczym miejscem, kt\u00f3re oddziela\u0142o ludzi, ale swego rodzaju spajaj\u0105cym wszystko „ruchomym l\u0105dem”. Stwierdzili, \u017ce niewa\u017cne, w jakim kierunku podr\u00f3\u017cuj\u0105, gdy\u017c zawsze jest wi\u0119cej oceanu i wi\u0119cej po\u0142\u0105czonej z nim ziemi. A co za tym idzie, r\u00f3wnie\u017c wi\u0119cej ludzi, kt\u00f3rzy cho\u0107 wielce si\u0119 od nich r\u00f3\u017cnili, byli co do zasady bardzo podobni. Na niebie odnajdywali te same gwiazdy, kt\u00f3re zmienia\u0142y pozycj\u0119 w ten sam spos\u00f3b, jak mijane przez nich na morzu wyspy. Wi\u0119c naturalna my\u015bl i druga zasada – nie ma ogranicze\u0144 – mog\u0142a pojawi\u0107 si\u0119 w oparciu o te do\u015bwiadczenia. Wraz ze znaczeniem po\u0142\u0105czenia, musia\u0142o doj\u015b\u0107 do odkrycia, \u017ce ka\u017cdy problem ma swoje rozwi\u0105zania, nawet je\u015bli nie jest ono proste. Przys\u0142owie z tym zwi\u0105zane brzmi: 'A’ohe pu’u ki’eki’e ke ho’a’o ia e pi’i – \u017badne urwisko nie jest na tyle wysokie, aby nie da\u0142o si\u0119 na nie wspi\u0105\u0107.<\/p>\n
Dla wczesnych Polinezyjczyk\u00f3w morze stanowi\u0142o g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o po\u017cywienia. Rybo\u0142\u00f3wstwo by\u0142o dla nich jednocze\u015bnie nauk\u0105, sztuk\u0105 i konieczno\u015bci\u0105. Do po\u0142ow\u00f3w na oceanie mieli szereg r\u00f3\u017cnych haczyk\u00f3w, wykonanych z muszli, ko\u015bci, ko\u015bci s\u0142oniowej i drewna, dostosowanych do r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w ryb i r\u00f3\u017cnych metod \u0142owienia. Co ciekawe, pomimo kreatywno\u015bci i technologii wykorzystywanej do ich tworzenia, Polinezyjczycy przyk\u0142adali wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 do zdolno\u015bci niekt\u00f3rych haczyk\u00f3w do przyci\u0105gania wi\u0119kszej ilo\u015bci ryb ni\u017c inne. Analizuj\u0105c r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a, w\u0142\u0105czaj\u0105c legend\u0119 o p\u00f3\u0142bogu Maui, w kt\u00f3rej brak uwagi ze strony jego braci spowodowa\u0142, \u017ce wielka ryba uciek\u0142a z haczyka, wydaje si\u0119 jasne, \u017ce ta zdolno\u015b\u0107 jest bezpo\u015brednio zwi\u0105zana z koncentracj\u0105, a powodzenie po\u0142owu uzale\u017cnione od utrzymania odpowiedniej uwagi. Innymi s\u0142owy, energia pod\u0105\u017ca za uwag\u0105. M\u00f3wi\u0105 o tym dwa hawajskie przys\u0142owia: Hamama ka waha he po ia ole – Kiedy usta ziewaj\u0105, oznaczaj\u0105 wiecz\u00f3r, gdy \u017cadna ryba nie zostanie z\u0142owiona oraz He makau hala 'ole – haczyk rybacki, kt\u00f3ry nigdy nie zawodzi (m\u00f3wione o kim\u015b, kto przyci\u0105ga to, czego pragnie).<\/p>\n
Waga chwili jest wpisana w j\u0119zyki polinezyjskie. W j\u0119zyku hawajskim w szczeg\u00f3lno\u015bci nie ma czasu przesz\u0142ego i przysz\u0142ego, tylko okre\u015blone znaczniki umo\u017cliwiaj\u0105ce m\u00f3wienie o przesz\u0142o\u015bci i przysz\u0142o\u015bci w odniesieniu do tera\u017aniejszo\u015bci. Hawajczycy nie \u015bwi\u0119tuj\u0105 urodzin (z wyj\u0105tkiem pierwszej rocznicy pierworodnego) ani \u017cadnych rocznic. Nie tworzyli r\u00f3wnie\u017c przepowiedni przysz\u0142o\u015bci, z wyj\u0105tkiem tego, co mo\u017cna by\u0142o wywnioskowa\u0107 na podstawie analizy bie\u017c\u0105cych warunk\u00f3w. Prawdopodobnie to zachowanie wynika\u0142o z d\u0142ugiego przebywania w ma\u0142ej \u0142odzi na \u015brodku oceanu, gdzie problemy przesz\u0142o\u015bci i przysz\u0142o\u015bci nie mia\u0142y \u017cadnego znaczenia w kontek\u015bcie aktualnych potrzeb. W ka\u017cdym razie, nieod\u0142\u0105cznym elementem kultury polinezyjskiej jest przekonanie, \u017ce moment mocy jest w\u0142a\u015bnie w tej chwili. Hawajczycy mawiaj\u0105: Noho ka mana i keia manawa – Moc jest tu i teraz.<\/p>\n
Szeroko rozpowszechniony „Duch Aloha” to r\u00f3wnie\u017c nieod\u0142\u0105czna cz\u0119\u015b\u0107 kultury polinezyjskiej, nawet tam, gdzie s\u0142owo „aloha” nie jest u\u017cywane. Przyjazne przyj\u0119cie, dobro\u0107, hojno\u015b\u0107, \u0142aska, \u017cyczliwo\u015b\u0107, wsp\u00f3\u0142czucie, mi\u0142o\u015b\u0107… wszystkie te elementy mo\u017cna zawrze\u0107 w tym jednym s\u0142owie. Korzenie s\u0142owa „aloha” mog\u0105 wskazywa\u0107 na spos\u00f3b powstania tej koncepcji. Cz\u0142on „oha” oznacza mi\u0142o\u015b\u0107, przyja\u017a\u0144 i rado\u015b\u0107, natomiast „alo” – bezpo\u015brednie dzielenie si\u0119 do\u015bwiadczeniami twarz\u0105 w twarz. Natychmiast przychodz\u0105 mi na my\u015bl staro\u017cytni Polinezyjczycy, przemierzaj\u0105cy oceany w powolnych canoe, kt\u00f3re mog\u0142y pomie\u015bci\u0107 niemal sto os\u00f3b st\u0142oczonych przez tygodnie lub miesi\u0105ce. W tych warunkach konieczne by\u0142o stworzenie jakiego\u015b ducha wsp\u00f3lnoty, na tyle silnego, by pom\u00f3g\u0142 znie\u015b\u0107 niebezpiecze\u0144stwa, niewygod\u0119 oraz spory, kt\u00f3re oczywi\u015bcie musia\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 podczas takiej wyprawy. Duch Aloha Spirit to nie jest tylko co\u015b mi\u0142ego i sympatycznego. Dla staro\u017cytnych Polinezyjczyk\u00f3w stanowi\u0142 r\u00f3wnie\u017c konieczno\u015b\u0107 warunkuj\u0105c\u0105 prze\u017cycie. St\u0105d idea, \u017ce kocha\u0107 to znaczy by\u0107 szcz\u0119\u015bliwym z kim\u015b lub z czym\u015b. Zwi\u0105zane z tym hawajskie przys\u0142owie brzmi: Ke aloha, ke alo, ke oha, ka ha – Mi\u0142o\u015b\u0107 to by\u0107 w czyjej\u015b obecno\u015bci, dziel\u0105c rado\u015b\u0107 i dziel\u0105c oddech.<\/p>\n
Polinezyjska idea many by\u0142a niezwykle \u017ale rozumiana. Nie jest to „tajemniczy fluid, kt\u00f3ry wype\u0142nia wszech\u015bwiat” jak uwa\u017caj\u0105 niekt\u00f3rzy antropolodzy lub rodzaj energii, jak prana czy chi, jak s\u0105dz\u0105 niekt\u00f3rzy metafizycy. S\u0142owo „mana” bardziej poprawnie mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107 jako si\u0142\u0119 czy moc, w kontek\u015bcie wp\u0142ywu na co\u015b, lub zdolno\u015b\u0107 do wp\u0142ywania. W rozumieniu Polinezyjczyk\u00f3w wszystko posiada man\u0119, czyli wrodzon\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 moc. Niekt\u00f3re rzeczy, tak jak np. si\u0142y natury, posiadaj\u0105 ogromn\u0105 man\u0119. Dzi\u0119ki energii, umiej\u0119tno\u015bciom, wiedzy, pewno\u015bci lub pozycji znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 many maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c ludzie. Ide\u0119 sz\u00f3stej zasady, \u017ce ca\u0142a moc pochodzi z wn\u0119trza, ilustruje staro\u017cytne hawajskie przekonanie, \u017ce mana mie\u015bci si\u0119 w ko\u015bciach. Ko\u015bci ludzi maj\u0105cych szcz\u0119\u015bcie lub du\u017ce zdolno\u015bci stanowi\u0142y cenny materia\u0142 do wyrobu szcz\u0119\u015bliwych haczyk\u00f3w na ryby. Prawdziwe zrozumienie, \u017ce mana jest czym\u015b niematerialnym, obrazuje nast\u0119puj\u0105ce hawajskie przys\u0142owie: Aia no i ka mea e mele ana – Niechaj to \u015bpiewak wybiera pie\u015b\u0144.<\/p>\n
Staro\u017cytni Polinezyjczycy mieli wiele rodzaj\u00f3w \u0142\u00f3dek, haczyk\u00f3w na ryby, wiele odmian j\u0119zyka, wiele kalendarzy zwi\u0105zanych z okre\u015blonymi wyspami, a tak\u017ce wiele r\u00f3\u017cnych nazw okre\u015blaj\u0105cych te same rzeczy… W skr\u00f3cie, byli bardzo elastyczni w swoim zachowaniu, poniewa\u017c to sprzyja\u0142o przetrwaniu i kreatywno\u015bci. Podobnie jak w przypadku innych lud\u00f3w, bywa\u0142y czasy, gdy samolubni przyw\u00f3dcy t\u0142umili zmiany i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, ale sami Polinezyjczycy umieli znakomicie si\u0119 przystosowa\u0107. Podczas morskich podr\u00f3\u017cy poszukiwali prawdy, ale nie wy\u017cszej prawdy, kt\u00f3rej nie mo\u017cna by\u0142o zademonstrowa\u0107 czy wykorzysta\u0107 w praktyczny spos\u00f3b. Dla nich, co m\u00f3wi si\u00f3dma zasada, skuteczno\u015b\u0107 by\u0142a miar\u0105 prawdy. Ka\u017cdy mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce co\u015b jest prawd\u0105, ale \u017caden z tego po\u017cytek, je\u015bli nie ma to warto\u015bci „\u017cyciowej”. Moim zdaniem, to polinezyjskie nastawienie pi\u0119knie obrazuje hawajskie przys\u0142owie: Ho a’e ka 'ike he’enalu i ka hokua o ka 'ale – Poka\u017c na fali, jak umiesz surfowa\u0107. <\/p>\n
Serge Kahili King T\u0142umaczenie – Rados\u0142aw Aleksanderek<\/a>, www.transleto.com.pl<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nikt tak naprawd\u0119 nie wie, kiedy po raz pierwszy pojawi\u0142y si\u0119 idee sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na filozofi\u0119 Huny. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 przypisuje si\u0119 filozofom greckim, Staremu Testamentowi oraz hinduskim Upaniszadom, ale je\u015bli chodzi o sp\u00f3jn\u0105 filozofi\u0119, to nie jeste\u015bmy w stanie nic konkretnego powiedzie\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-679","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"yoast_head":"\n
\nTekst pochodzi ze strony www.huna.org<\/a><\/p>\n