\n
\nS\u0142owo wst\u0119pne<\/p>\n
Jest to pierwszy opis hawajskiej religii przedstawiony przez wtajemniczonego kap\u0142ana. Duchowe tradycje winny by\u0107 obja\u015bniane przez znawc\u00f3w zanim my, laicy b\u0119dziemy je os\u0105dza\u0107. Max Freedom Long wykona\u0142 dedektywistyczn\u0105 prac\u0119 dowodz\u0105c, \u017ce huna jest wa\u017cna dla \u015bwiata. Jest on powa\u017cany i kochany przez wielu Hawajczyk\u00f3w. Tak wi\u0119c teraz mo\u017cna opowiedzie\u0107 ca\u0142\u0105 histori\u0119. <\/p>\n
Niekt\u00f3rzy ludzie spogl\u0105daj\u0105 pod powierzchni\u0119 \u017cycia. Mniej wci\u0105\u017c przygl\u0105da si\u0119 sercu natury, cz\u0142owieka i Boga. <\/p>\n
Naszym przywilejem jest przedstawienie m\u0105dro\u015bci Davida Bray szerokiej publiczno\u015bci. W tych staro-hawajskich opowie\u015bciach nie tylko pojawia si\u0119 cudowny folklor, lecz tak\u017ce klucz do podstaw duchowej natury cz\u0142owieka. Przysz\u0142a nauka ponownie odkryje prawa psychiki, a przysz\u0142a teologia nauczy si\u0119 j\u0119zyka anio\u0142\u00f3w. <\/p>\n
Douglas Low <\/p>\n
\nWst\u0119p<\/p>\n
POJ\u0118CIE KAHUNY
\n
\nStawia si\u0119 pytanie: kto to jest kahuna? Pytanie to pojawia si\u0119 cz\u0119sto nawet dzisiaj. Niewielu nowoczesnych ludzi mo\u017ce na nie odpowiedzie\u0107. Kahuna jest kap\u0142anem lub kap\u0142ank\u0105, duchowym nauczycielem. Kahuni dzia\u0142aj\u0105 jako ludzkie pomosty mi\u0119dzy duchowym \u015bwiatem i jego prawami a \u015bwiatem materialnym z jego nieszcz\u0119\u015bciami, smutkami i problemami. <\/p>\n
Oryginalnie, kahuna by\u0142o s\u0142owem okre\u015blaj\u0105cym osob\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 cz\u0142onkiem grupy wyuczonego zawodu. Kahuna jest zlepkiem s\u0142\u00f3w: kahu, uhonorowany lub wielki s\u0142u\u017c\u0105cy, kt\u00f3ry opiekuje si\u0119 cz\u0142owiekiem lub maj\u0105tkiem oraz na, oznaczaj\u0105ce cisz\u0119 i spokojn\u0105 wolno\u015b\u0107 od nami\u0119tno\u015bci. Kahuna r\u00f3wnie\u017c zawiera ka, odpowiednik angielskiego the oraz huna oznaczaj\u0105ce ukryt\u0105 wiedz\u0119 lub m\u0105dro\u015b\u0107 ukryt\u0105 i chronion\u0105 jak skarb. Huna jest tajemnic\u0105 i kluczem do czego\u015b ukrytego. Tak wi\u0119c kahuna jest kap\u0142anem, kt\u00f3ry osi\u0105gn\u0105\u0142 spok\u00f3j i dostoje\u0144stwo w dzia\u0142aniu tak, \u017ce bogowie powierzaj\u0105 mu utrzymanie tajemnic natury chronionych podczas u\u017cywania wiedzy w pomaganiu ludzko\u015bci. <\/p>\n
Kahuna by\u0142 postaci\u0105 znan\u0105 wszystkim Polinezyjczykom, podobn\u0105 do dzisiejszego lekarza. W staro\u017cytnych Hawajach, kahuna by\u0142 podstawow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia ludno\u015bci i struktury socjalnej. Hawajczycy polegali na jego radach w sprawach wa\u017cnych dla ich pomy\u015blno\u015bci. W\u0142a\u015bciwie kahuna m\u00f3g\u0142 by\u0107 s\u0119dzi\u0105, lekarzem lub g\u0142ow\u0105 ko\u015bcio\u0142a. W ka\u017cdym razie by\u0142 ekspertem w swojej dziedzinie. Kahuni musieli by\u0107 inteligentni i pobierali d\u0142ug\u0105 nauk\u0119. Byli pot\u0119g\u0105 za plecami wodza.<\/p>\n
W dzisiejszych czasach, wielu ludzi s\u0142ysza\u0142o o kahunie Anaana ( An-nah-ah-nah ), kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 wymodli\u0107 \u015bmier\u0107 dla cz\u0142owieka. Niekt\u00f3rzy kahuni ulegli pokusie zawi\u015bci i w\u0142adzy. Posiedli znajomo\u015b\u0107 trucizn, hipnozy oraz g\u0142\u0119bszych sekret\u00f3w natury. Ten typ kahuny, na szcz\u0119\u015bcie, pojawia si\u0119 raz na ogromn\u0105 ilo\u015b\u0107 nauczonych ludzi dzia\u0142aj\u0105cych dla dobra ludzko\u015bci i prawdy. <\/p>\n
PRAWDZIWE ALOHA
\n
\nBy zosta\u0107 kahun\u0105, cz\u0142owiek poznaje wszystko, co zwi\u0105zane jest z rzeczami materialnymi w \u017cyciu, jego negatywn\u0105 stron\u0105. Musi pozna\u0107 harmoni\u0119 i jedno\u015b\u0107 jakie s\u0105 w nim, w Bogu, w ludzko\u015bci. Musi \u017cy\u0107 w zgodzie z sekretnym znaczeniem Aloha : <\/p>\n
A, ala, uwa\u017cna czujno\u015b\u0107 <\/p>\n
L, lokahi, praca w jedno\u015bci <\/p>\n
O, oiaio, prawdziwa uczciwo\u015b\u0107 <\/p>\n
H, haahaa, pokora <\/p>\n
A, ahonui, cierpliwa wytrwa\u0142o\u015b\u0107 <\/p>\n
Aloha dla dawnych Hawajczyk\u00f3w znaczy\u0142o: B\u00f3g jest w nas. Oznacza to: zbli\u017c si\u0119, b\u0105d\u017a w jedno\u015bci i harmonii z rzeczywistym sob\u0105, Bogiem i ludzko\u015bci\u0105; b\u0105d\u017a uczciwy, prawdom\u00f3wny, cierpliwy, skromny, dobry dla ka\u017cdej formy \u017cycia. Kahuni musieli si\u0119 tego uczy\u0107. Gdy si\u0119 ju\u017c nauczyli, odnajdywali Boga. Postrzegali natur\u0119 w postaci stworzonej przez Boga. Pi\u0119kno w naturze odnajduje si\u0119 w kwiatach, drzewach, ka\u017cdej rzeczy \u017cyj\u0105cej na ziemi, w morzu, w powietrzu oraz w ogniu. Wed\u0142ug tego sposobu my\u015blenia, nawet kamienie, g\u0142azy i ziemia nios\u0105 w sobie \u017cycie. <\/p>\n
Kahuni postrzegali pi\u0119kno podczas, gdy wielu z nas tworzy ohyd\u0119 w swoich sercach i nazywa \u017cycie grzechem. Grzech jest stworzony przez ja\u017a\u0144 i nie mie\u015bci si\u0119 w boskim prawie. Kahuni, od samego pocz\u0105tku, uczyli si\u0119 by\u0107 nieustraszonymi i pokonywa\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci. Strach wywo\u0142uje emocjonalny zam\u0119t. W\u0105tpliwo\u015b\u0107 wywo\u0142uje emocjonalny zam\u0119t. Gdy umys\u0142em rz\u0105dzi zam\u0119t, m\u00f3wimy, \u017ce materia kontroluje umys\u0142, co prowadzi do zburzenia domu, utraty przyjaci\u00f3\u0142, katastrofy w interesach. Strach i w\u0105tpliwo\u015b\u0107 wytwarza fa\u0142szywych bo\u017ck\u00f3w. Si\u0142y ciemno\u015bci otaczaj\u0105 ci\u0119 i zamieszkuj\u0105 w tobie. Kahuni ucz\u0105 uwalniania si\u0119 od szatana, zwanego Milu, poprzez pokonywanie strachu i w\u0105tpliwo\u015bci. <\/p>\n
Ta ksi\u0105\u017cka opowiada moj\u0105 histori\u0119 \u017cycia jako kahuny. Wywodz\u0119 si\u0119 ze starej tradycji. Wielu przede mn\u0105 by\u0142o wi\u0119kszymi ni\u017c ja jestem. \u015awiat poszukuje prawdy, to jest pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego ja opowiadam te historie. <\/p>\n
Niech was b\u0142ogos\u0142awi Najwy\u017csza Moc. <\/p>\n
David Kaonohiokala Bray<\/p>\n
\nKAHUNA LAPA’AU – UZDRAWIAJ\u0104CY KAP\u0141AN NA HAWAJACH
\n
\nJakiego typu kahun\u0105 jeste\u015b? Wielokrotnie zadawano mi to pytanie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi uwa\u017ca kahun\u0119 za czarownika, kahuna Anaana, kt\u00f3ry ma moc rzucania urok\u00f3w i wymodlenia \u015bmierci. Pochodz\u0119 z rodziny, kt\u00f3rej cz\u0142onkowie s\u0105 kap\u0142anami od 25 pokole\u0144. Byli oni Po’okahuna, kap\u0142anami obeznanymi z ka\u017cdym stopniem nauki Kahuny. Mieli moc uzdrawiania przez modlitw\u0119 i wiar\u0119. Mieli moc przepowiadania oraz interpretacji znak\u00f3w. Kahuni w mojej rodzinie byliby pogardzani, gdyby byli czarownikami. Czarownik jest najni\u017cszym Kahun\u0105 i zna jedynie podstawy. Po’okahuna musia\u0142 zna\u0107 modlitwy i praktyki czarownika w celu ochrony siebie i swoich pacjent\u00f3w, lecz nie u\u017cywa\u0142 tej wiedzy z wyj\u0105tkiem dzia\u0142ania na rzecz dobra. <\/p>\n
Jestem Kahun\u0105 Lapaau ( lah-pah-ah-oo ), kahun\u0105 uzdrowicielem. Nie pos\u0142uguj\u0119 si\u0119 lekarstwami lecz modlitw\u0105 i wiar\u0105. Ca\u0142kiem naturalne by\u0142o dla mnie stanie si\u0119 kahun\u0105, gdy\u017c urodzi\u0142em si\u0119 w rodzinie kahun\u00f3w. Jednak\u017ce, nie chc\u0119 by\u015bcie my\u015bleli, \u017ce wszyscy cz\u0142onkowie rodziny kahun\u00f3w zostawali kahunami. Tylko ci, kt\u00f3rzy posiadali dar bo\u017cy byli kszta\u0142ceni na kap\u0142ana. Kap\u0142ani dawnych Hawaj\u00f3w cz\u0119sto mogli zobaczy\u0107 taki dar bo\u017cy u nowonarodzonego dziecka badaj\u0105c linie czy to na d\u0142oni, czy na stopie. Takie dziecko by\u0142o przygotowywane do kap\u0142a\u0144stwa od wczesnych lat. Dla naznaczonego dziecka normalnym by\u0142o dziedziczenie po ojcu kahunie i wi\u0119kszo\u015b\u0107 kap\u0142an\u00f3w nale\u017ca\u0142a do rodzin kap\u0142a\u0144skich. Kahuna nie rozpoczyna\u0142 nauki swojego syna do czasu, gdy ten nie wykaza\u0142, \u017ce jest naznaczony przez bog\u00f3w na kap\u0142ana. Syn musia\u0142 mie\u0107 cierpliwo\u015b\u0107 i pokorne usposobienie. Musia\u0142 mie\u0107 to, co my, Hawajczycy nazywamy ike ( ee-kay ), duchowa moc, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 przekazywana innym. Ike jest moc\u0105, kt\u00f3ra daje mi mo\u017cliwo\u015b\u0107 leczenia przez wiar\u0119. <\/p>\n
Jestem dumny, \u017ce pochodz\u0119 z rodziny Po’okahuna; moja rodzina s\u0142u\u017cy\u0142a kr\u00f3lom Wielkiej Wyspy przez 25 pokole\u0144. Jestem z pi\u0105tej generacji po Wielkim Kap\u0142anie Holoae, kt\u00f3ry by\u0142 z Kamehameha – Zwyci\u0119zc\u0105 Bitwy na Mokuoaki, kt\u00f3ra zapocz\u0105tkowa\u0142a karier\u0119 Kamehameha. Holoae u\u0142o\u017cy\u0142 wr\u00f3\u017cby i zinterpretowa\u0142 znaki na pocz\u0105tku bitwy. Znaki przepowiedzia\u0142y zwyci\u0119stwo Kamehameha. <\/p>\n
Holoae mia\u0142 dwie wnuczki, kt\u00f3re by\u0142y znanymi Kahunkami w swoich czasach. By\u0142y to: Kailianu i Mahiai. Obie \u017cy\u0142y, gdy by\u0142em ch\u0142opcem. Moja rodzina wywodzi si\u0119 od Namahana, c\u00f3rki Holoae. Jako dziecko zosta\u0142em adoptowany przez moj\u0105 Ciotk\u0119 Luika i wychowywa\u0142em si\u0119 w domu obok Wielkiej Ciotki Kailianu. Mama Luika by\u0142a kahunk\u0105 i ja uczy\u0142em si\u0119 od nich obu. Moja ksi\u0119ga hawajskich modlitw pochodzi od Ciotki Kailianu. <\/p>\n
Mama Luika nie chcia\u0142a bym zosta\u0142 Kahun\u0105. Pr\u00f3bowa\u0142a ukrywa\u0107 swoje praktyki przede mn\u0105, twierdz\u0105c, \u017ce stare zwyczaje hawajskie gin\u0105, a ja musz\u0119 uczy\u0107 si\u0119 nowych. Ona chcia\u0142a bym by\u0142 nowoczesny, wi\u0119c pos\u0142a\u0142a mnie do Szko\u0142y dla Ch\u0142opc\u00f3w Kamehameha gdzie mog\u0142em pozna\u0107 angielski i sta\u0107 si\u0119 chrze\u015bcijaninem Nauczy\u0142em si\u0119 kocha\u0107 Bibli\u0119 i szanowa\u0107 jej nauki, lecz wci\u0105\u017c kocha\u0142em staro-hawajskich bog\u00f3w. Wydaje mi si\u0119, \u017ce zosta\u0142em przeznaczony na Kahun\u0119 wbrew Mama Luice. Mia\u0142em otwarte uszy i oczy na wszystko, co dzia\u0142o si\u0119 w moim domu i z czego nauczy\u0142em si\u0119 szacunku dla bog\u00f3w Hawaj\u00f3w. Wielka Ciotka Kailianu sympatyzowa\u0142a ze mn\u0105 i dodawa\u0142a odwagi. Mama Luika m\u0105drze stwierdzi\u0142a, \u017ce musz\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 m\u00f3j temperament i udowodni\u0107, \u017ce mam w sobie boskie \u015bwiat\u0142o. <\/p>\n
KAHUNA, SYN KAMEHAMEHA
\n
\nPierwszym, wielkim kahun\u0105 w moim \u017cyciu by\u0142 syn Kamehameha Zwyci\u0119zcy. By\u0142 mistrzem kahun\u0105, Po’okahuna. Nazywa\u0142 si\u0119 Ka-iwi-kua-moo-a-ke-kua-okalani. Znaczy to Ostoja Niebia\u0144sko Narodzonego Wodza, w nawi\u0105zaniu do Kamehameha. Nazywany by\u0142 Kuamoo ( Kua-moh-oh ). Kuamoo urodzi\u0142 si\u0119 oko\u0142o 1805 roku w Kohala ( p\u00f3\u0142nocny-zach\u00f3d Wielkiej Wyspy ) w pobli\u017cu \u015bwi\u0105tyni Auhukini. Jego matka by\u0142a kap\u0142ank\u0105 zwan\u0105 Maunakalika. Nale\u017ca\u0142a do rodziny kap\u0142an\u00f3w Holoae. <\/p>\n
Gdy Kuamoo si\u0119 urodzi\u0142, Kamehameha da\u0142 matce okre\u015blone przedmioty w celu uznania swojego syna. Jednym by\u0142a laska z twardego drewna. Laska ta zwana by\u0142a: Kauwila-nui-namakea-o-kalani ( B\u0142yskawica z Czterech Rog\u00f3w Nieba ). Gdy Maunalika potrzebowa\u0142a po\u017cywienia, dawa\u0142a lask\u0119 synowi i wysy\u0142a\u0142a go do zarz\u0105dcy Kamehameha. Gdy zarz\u0105dca zobaczy\u0142 nadchodz\u0105cego Kuamoo, wo\u0142a\u0142: oto nadchodzi syn naszego Pana. Laska mia\u0142a duchow\u0105 moc pochodz\u0105c\u0105 od kr\u00f3la Kamehameha. <\/p>\n
DUCHOWA MOC PELE
\n
\nHawajczycy wierzyli, \u017ce Kamehameha posiada wielk\u0105 moc pochodz\u0105c\u0105 od bog\u00f3w, szczeg\u00f3lnie od Pele ( Pell-ee ). Wiedzieli, \u017ce Kamehameha by\u0142 ulubie\u0144cem bog\u00f3w. To poparcie da\u0142o mu panowanie nad wyspami. Gdy Kuamoo sta\u0142 si\u0119 doros\u0142y, osi\u0105gn\u0105\u0142 stopie\u0144 mistrza kahuny, a laska uwa\u017cana by\u0142a za \u017ar\u00f3d\u0142o jego mocy. <\/p>\n
Jako ch\u0142opiec zna\u0142em Kuamoo. By\u0142 wtedy bardzo starym cz\u0142owiekiem i zamieszka\u0142 w Honolulu obok naszego, rodzinnego domu. By\u0142 z nami spokrewniony przez ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Mahiai, siostr\u0105 mojej Wielkiej Ciotki Kailianu. Zna\u0142em go jako wspania\u0142ego gaw\u0119dziarza a nie jako kahun\u0119. Gdy po raz pierwszy zobaczy\u0142em lask\u0119 Kauwila, zamarzy\u0142em by kt\u00f3rego\u015b dnia sta\u0142a si\u0119 moim najwi\u0119kszym skarbem. <\/p>\n
Wielcy wodzowie w staro\u017cytnych Hawajach posiadali tak wiele \u017con i dzieci, \u017ce mieli system uznawania swoich dzieci tak, by one mog\u0142y zawsze pozna\u0107 swojego ojca. Kamehameha Zwyci\u0119zca da\u0142 swemu synowi Kuamoo dwa podarki, kt\u00f3re mia\u0142y moc kap\u0142a\u0144sk\u0105. Pierwsz\u0105 by\u0142a laska, kt\u00f3r\u0105 Kuamoo u\u017cywa\u0142 do przekazywania kap\u0142a\u0144skich mocy. Drug\u0105 by\u0142a para pi\u00f3r. <\/p>\n
\u015aWI\u0118TE PI\u00d3RA EKAU
\n
\nKamehameha nosi\u0142 owe pi\u00f3ra gdy uczestniczy\u0142 w ceremoniach w \u015bwi\u0105tyni. Nazywane by\u0142y: \u015awi\u0119te Pi\u00f3ra Ekau. Jedno pi\u00f3ro reprezentowa\u0142o Ekau, przodka z pocz\u0105tku czasu. Drugie reprezentowa\u0142o Nahula’a Ekau, pierwsz\u0105 matk\u0119. Kuamoo by\u0142 mistrzem Kahun\u0105 i te pi\u00f3ra u\u017cywa\u0142 w czasie modlitwy. Kuamoo, w czasie mod\u0142\u00f3w m\u00f3g\u0142 odczuwa\u0107 obecno\u015b\u0107 swoich przodk\u00f3w poprzez pi\u00f3ra. Trzyma\u0142 je zawi\u0105zane w tkanin\u0119 tapa nad swoimi drzwiami. Od czasu do czasu rozwi\u0105zywa\u0142 zawini\u0105tko i znajdowa\u0142 ma\u0142e pi\u00f3rka, dzieci pi\u00f3r Ekau. Odlatywa\u0142y, gdy zawini\u0105tko by\u0142o otwierane. Nikt nie m\u00f3g\u0142 ich dotyka\u0107 z wyj\u0105tkiem Kuamoo. Jednego dnia, pewna kobieta przyby\u0142a do domu Kuamoo w czasie jego nieobecno\u015bci. S\u0142ysza\u0142a o pi\u00f3rach Ekau i chcia\u0142a na w\u0142asne oczy zobaczy\u0107, czy dwa pi\u00f3ra sp\u0142odzi\u0142y m\u0142ode. \u017bona Kuamoo zapomniawszy o przestrodze m\u0119\u017ca, przynios\u0142a zawini\u0105tko. Ma\u0142e pi\u00f3rka wylecia\u0142y. Gdy Kuamoo wr\u00f3ci\u0142 tego wieczora, wyczu\u0142, \u017ce co\u015b jest nie w porz\u0105dku. Zdj\u0105\u0142 zawini\u0105tko i otworzy\u0142 je. Zamiast ma\u0142ych du\u017ce pi\u00f3ra odlecia\u0142y. Kuamoo zrozumia\u0142, \u017ce kobieta manipulowa\u0142a przy pi\u00f3rach. Skarci\u0142 \u017con\u0119 i powiedzia\u0142, \u017ce pi\u00f3ra ju\u017c nigdy nie wr\u00f3c\u0105. <\/p>\n
\u015aWI\u0118TY KAMIE\u0143 KUKAPIHE
\n
\nKuamoo swoj\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 moc czerpa\u0142 ze \u015awi\u0119tego Kamienia Kukapihe. Ten kamie\u0144 pojawi\u0142 si\u0119 u Kuamoo w nieznany mi spos\u00f3b. Wierz\u0119, i\u017c m\u00f3g\u0142 znale\u017a\u0107 si\u0119 w posiadaniu Kuamoo w czasach Kamehameha II, gdy ten zniszczy\u0142 \u015bwi\u0105tynie i starych bog\u00f3w w 1820 r. W naszej rodzinie wierzymy, \u017ce Kukapihe jest kamieniem boga Kukailimoku przywiezionym z Tahiti w XII w. By\u0142 on symbolem hawajskiej duchowo\u015bci i tradycji kap\u0142a\u0144skich. Kukailimoku ( Ku-ka-eelee-moku ) sta\u0142 si\u0119 hawajskim bogiem wojny i by\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142em zwyci\u0119stw Kamehameha. Sam kamie\u0144 trzymany by\u0142 w \u015bwi\u0105tyni. Stworzony zosta\u0142 pierzasty b\u00f3g do przenoszenia na czas bitwy. Duch Kukailimoku poprzez modlitw\u0119 przechodzi\u0142 do pierzastego boga, lecz rzeczywisty b\u00f3g nigdy nie opuszcza\u0142 \u015bwi\u0105tyni. Kuamoo nazwa\u0142 kamie\u0144 Kukapihe: Kamie\u0144 \u015amierci Ke Ali’i ( Kay Ah-lee-ee ), Boskiego Wodza. <\/p>\n
Kukapihe jest zbiorem pie\u015bni \u017ca\u0142obnik\u00f3w po \u015bmierci wojownika. Imi\u0119 by\u0142o przenoszone przez wielu, kt\u00f3rzy zbierali si\u0119 by op\u0142akiwa\u0107 utrat\u0119 wojownik\u00f3w w czasie walk Kamehameha. Takie nadania by\u0142y tradycj\u0105 na Hawajach. Nikt nie zwraca\u0142 si\u0119 do kamienia imieniem Kukailimoku tak, jak nikt nie u\u017cywa\u0142 imienia Kamehameha w jego obecno\u015bci. By\u0142oby to w z\u0142ym gu\u015bcie. Kamehameha by\u0142 nazywany Ke Ali’i, Boski W\u00f3dz. Ludzie przenie\u015bli to imi\u0119 na wiele swoich przedmiot\u00f3w. <\/p>\n
W ten sam spos\u00f3b m\u00f3wiono o Kukailimoku, b\u00f3g i moc z Kamehameha, jako Kukapihe lub Ten Kt\u00f3ry Skupia Pie\u015bni \u017ba\u0142obnik\u00f3w. Kukapiha jest pi\u0119knym kamieniem o \u015brednicy oko\u0142o 10 cm i owalnym kszta\u0142cie. Sam kamie\u0144 powsta\u0142 z bia\u0142ego, twardego materia\u0142u. Z wygl\u0105du wydaje si\u0119, \u017ce zosta\u0142 pokryty emali\u0105 garncarsk\u0105 i wypolerowany po wyschni\u0119ciu. Ciemna emalia tworzy wiele obraz\u00f3w. Je\u015bli trzymasz go w odpowiedni spos\u00f3b, glazura jawi si\u0119 jako mapa \u015bwiata. Trzymaj\u0105c w innej pozycji zobaczysz uzbrojonego wojownika. Pod innym katem dostrze\u017cesz zwierz\u0119ta lub wielki oczy.<\/p>\n
KSZTA\u0141CENIE KAHUNY: TRUDNA DROGA
\n
\nKuamoo, pierwszy mistrz kahuna, jakiego zna\u0142em, by\u0142 kszta\u0142cony w czasach starych metod nauki kap\u0142a\u0144stwa. Te metody dzi\u015b nazywamy: Trudna Droga. <\/p>\n
Maunakalika, matka Kuamoo, zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce jej syn posiada ike od urodzenia. Posiada\u0142 on duchow\u0105 moc od bog\u00f3w, kt\u00f3ra dawa\u0142a mu mo\u017cliwo\u015b\u0107 przekazywania jej innym. Jego matka naucza\u0142a go modlitw i praktyk kap\u0142a\u0144skich znanych w rodzinie Holoae. Modlitwy wykszta\u0142ci\u0142y w nim postrzeganie i inteligencj\u0119. Powsta\u0142y one do zwi\u0119kszania jego ponadnaturalnych mocy, gdy\u017c da\u0142y Kuamoo mo\u017cliwo\u015bci kontaktu z bogami, jego \u017ar\u00f3d\u0142em ike. <\/p>\n
Kuamoo nauczy\u0142 si\u0119 recytowania d\u0142ugich modlitw bez b\u0142\u0119d\u00f3w. M\u00f3g\u0142 modli\u0107 si\u0119 przez ca\u0142y dzie\u0144 i noc bez pomini\u0119cia czegokolwiek i bez b\u0142\u0119du. Gdyby pomyli\u0142 si\u0119, musia\u0142by zacz\u0105\u0107 wszystko od pocz\u0105tku. Rozpoczyna\u0142 od wezwania wszystkich, znanych bog\u00f3w w kolejno\u015bci ich wa\u017cno\u015bci. Nie zaniedbywa\u0142 wezwania bog\u00f3w z\u0142a, by nie obrazi\u0107 ich. W ko\u0144cu wzywa\u0142 czterystu, czterdzie\u015bci tysi\u0119cy i czterysta tysi\u0119cy, \u017ceby nie pomin\u0105\u0107 cho\u0107by jednego boga. Gdy Kuamoo wzywa\u0142 ka\u017cdego boga, wyszczeg\u00f3lnia\u0142 atrybuty boga i okre\u015bla\u0142 odpowiedni\u0105 ofiar\u0119, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 do przekazania bogu. Jego propozycje musia\u0142y by\u0107 stosowne, by bogowie nie poczuli si\u0119 obra\u017ceni. Kuamoo musia\u0142 zna\u0107 odpowiednie kapu lub nakazy ka\u017cdego boga. Ta starodawna metoda kszta\u0142cenia nazywana jest Trudna Drog\u0105, poniewa\u017c nauka wszystkich modlitw, poprawna recytacja i przestrzeganie wszystkich, starych zasad by\u0142o ogromnym wysi\u0142kiem. <\/p>\n
HOOPAPA, WSP\u00d3\u0141ZAWODNICTWO W WIEDZY
\n
\n\u0179r\u00f3d\u0142em mocy i wiedzy mistrza kahuny Kuamoo, kap\u0142ana z moc\u0105 uzdrawiania, by\u0142 jego kamie\u0144-b\u00f3g Kukapihe. Kuamoo trzyma\u0142 kamie\u0144 na honorowym miejscu w pokoju go\u015bcinnym, w swoim domu Kohala. Le\u017ca\u0142 w czarze owini\u0119tej czerwonym jedwabiem; sam by\u0142 udekorowany \u017c\u00f3\u0142tym lei. Gdy wykonywa\u0142 modlitw\u0119 ofiarn\u0105, Kuamoo rozwija\u0142 swoj\u0105 modlitewn\u0105 mat\u0119 od czo\u0142a kamienia i k\u0142ad\u0142 ofiary na macie. <\/p>\n
Pewnego dnia Kuamoo zobaczy\u0142 wspania\u0142\u0105 t\u0119cz\u0119 rozci\u0105gaj\u0105c\u0105 si\u0119 od jego domu do brzegu morza i wiedzia\u0142, \u017ce przybywaj\u0105 bardzo wa\u017cni go\u015bcie. Gdy si\u0119 pojawili, poprosili o pokazanie kamienia-boga. Roz\u0142o\u017cyli modlitewn\u0105 mat\u0119 przed kamieniem i u\u0142o\u017cyli ofiary. Kuamoo zdziwi\u0142 si\u0119 s\u0142ysz\u0105c prawid\u0142owo wypowiadane modlitwy i imiona bog\u00f3w. W tym momencie nieznajomi przedstawili si\u0119 jako kap\u0142ani z Kauai, opiekunowie podobnego kamienia, \u017ce\u0144skiego towarzysza boga Kukapihe. Starszy z kap\u0142an\u00f3w Kauai opowiedzia\u0142 o \u015bnie, w kt\u00f3rym jego bogini poleci\u0142a mu uda\u0107 si\u0119 do Kohala, naby\u0107 jej m\u0119skiego towarzysza i przywie\u015b\u0107 do Kauai. Kuamoo gra\u0142 na zw\u0142ok\u0119. Nie chcia\u0142 by\u0107 niegrzeczny, tak\u017ce nie chcia\u0142 dzieli\u0107 si\u0119 swoim bogiem. Kap\u0142an Kauai rozpocz\u0105\u0142 recytacj\u0119 d\u0142ugiej pie\u015bni rozpoczynaj\u0105cej wsp\u00f3\u0142zawodnictwo hoopapa ( hoh-oh-pah-pah ). Wsp\u00f3\u0142zawodnictwo hoopapa jest ca\u0142kowicie nieznane dzi\u015b. Kap\u0142an Kauai zaprosi\u0142 Kuamoo do recytacji i wykazania si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105. Zwyci\u0119zca wsp\u00f3\u0142zawodnictwa we\u017amie w posiadanie kamie\u0144-boga oraz, jak wierzyli go\u015bcie, przejmie iki ( si\u0142\u0119 i m\u0105dro\u015b\u0107 ) zwyci\u0119\u017conego.<\/p>\n
Gdy kap\u0142an Kauai sko\u0144czy\u0142 swoj\u0105 pie\u015b\u0144, Kuamoo powt\u00f3rzy\u0142 jego pie\u015b\u0144 i doda\u0142 do niej inn\u0105. Kap\u0142an Kauai powt\u00f3rzy\u0142 pie\u015b\u0144 Kuamoo i doda\u0142 swoj\u0105. Zawody trwa\u0142y przez dzie\u0144 i noc. Kuamoo m\u00f3g\u0142 kontynuowa\u0107 wsp\u00f3\u0142zawodnictwo, gdy\u017c wierzy\u0142, \u017ce jego b\u00f3g da\u0142 mu moc \u015bpiewania. O \u015bwicie, kap\u0142an Kauai podda\u0142 si\u0119 i uzna\u0142 Kuamoo za zwierzchnika. <\/p>\n
\u0106WICZENIA KAHUNY KUAMOO
\n
\nGdy Kamehameha Wielkiego odwiedzali chrze\u015bcijanie i ponaglali do przej\u015bcia na chrze\u015bcija\u0144stwo, on m\u00f3wi\u0142: „to s\u0105 moi bogowie, oni byli dla mnie dobrzy, b\u0119d\u0119 im wierny”. Mistrz Kahuna Kuamoo, syn Kamehameha Wielkiego, r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142 przy wierze w starych bog\u00f3w. Kuamoo zna\u0142 chrze\u015bcija\u0144stwo. Gdy po raz pierwszy pojawi\u0142o si\u0119 w Kohala, gdzie on mieszka\u0142, Kuamoo wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w spotkaniu chrze\u015bcijan i s\u0142ucha\u0142 uwa\u017cnie, lecz nie przeszed\u0142 na chrze\u015bcija\u0144stwo. Nie wyszydza\u0142 chrze\u015bcija\u0144stwa ani chrze\u015bcijan. Jego b\u00f3g by\u0142 dobry dla Kuamoo. Powiedziano mi, \u017ce Kuamoo mia\u0142 moc wskrzeszania z martwych, jednak\u017ce ja nigdy tego nie widzia\u0142em. <\/p>\n
Gdy Kuamoo mia\u0142 w swoich r\u0119kach bardzo chorego pacjenta, do uzdrawiania przygotowywa\u0142 si\u0119 poszcz\u0105c. W czasie postu nape\u0142nia\u0142 swoje ike, moc duchow\u0105, przy pomocy modlitwy. Czasem post m\u00f3g\u0142 trwa\u0107 pi\u0119\u0107 dni. W tym czasie Kuamoo pi\u0142 troch\u0119 awa i m\u00f3g\u0142 gromadzi\u0107 duchow\u0105 si\u0142\u0119 zeskrobuj\u0105c odrobin\u0119 z trzciny, kt\u00f3r\u0105 odziedziczy\u0142 po Kamehameha Wielkim, do szklanki z wod\u0105 i wypijaj\u0105c to. Awa jest sfermentowanym napojem Hawajczyk\u00f3w u\u017cywanym jako ofiara dla ich bog\u00f3w. <\/p>\n
W dniu uzdrawiania, chora osoba przybywa\u0142a do domu i by\u0142a zawijana w mat\u0119 \u015bmierci. Mata owija\u0142a chorego od st\u00f3p do g\u0142\u00f3w i by\u0142a \u015bci\u015ble zwi\u0105zana W po\u0142udnie, chorego wynoszono na podw\u00f3rze i uk\u0142adano tak, by s\u0142o\u0144ce by\u0142o na nim. Kuamoo stoj\u0105c modli\u0142 si\u0119 nad pacjentem trzymaj\u0105c w r\u0119ku lask\u0119 swojego ojca. W czasie modlitwy, uderza\u0142 chorego pi\u0119\u0107 razy w kolejno\u015bci od g\u0142owy do st\u00f3p. Po kr\u00f3tkiej przerwie modli\u0142 si\u0119 i uderza\u0142 chorego kolejne pi\u0119\u0107 razy. Ka\u017cde uderzenie laski przenosi\u0142o na chorego pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 duchowej energii zmagazynowanej przez Kuamoo. Na ko\u0144cu ceremonii, Kuamoo zdejmowa\u0142 z chorego mat\u0119 \u015bmierci, a pacjent odchodzi\u0142 jako zdrowa osoba. <\/p>\n
KSI\u0118\u017bNICZKA RUTH ZATRZYMUJE LAW\u0118
\n
\nMoja prawdziwa ciotka Kailianu ( Kah-eelee-ahnu ) by\u0142a kahunk\u0105 w s\u0142u\u017cbie Ksi\u0119\u017cniczki Ruth Keelikolani, przyrodniej siostry Kamehameha IV i V. Ksi\u0119\u017cniczka Ruth by\u0142a, prawdopodobnie, ostatni\u0105 ze staromodnych ali’i ( ah-lee-ee ), kt\u00f3re nigdy nie nauczy\u0142y si\u0119 angielskiego i pozosta\u0142y przy swoich starych bogach. Nie uwa\u017ca\u0142a siebie za osob\u0119 w\u0142adaj\u0105c\u0105 duchow\u0105 si\u0142\u0105 do czasu, gdy sta\u0142a si\u0119 starsz\u0105 pani\u0105 w 1881 roku, gdy bogini wulkanu Pele niemal\u017ce zniszczy\u0142a miasto Hilo p\u0142yn\u0105c\u0105 law\u0105. Pami\u0119taj\u0105c, \u017ce Ksi\u0119\u017cniczka Ruth by\u0142a wnuczk\u0105 Kamehameha Wielkiego, ludzie b\u0142agali j\u0105 o z\u0142o\u017cenie ofiary Pele i powstrzymanie lawy. Prosz\u0105cy byli przekonani, \u017ce po swoim dziadku, odziedziczy\u0142a przychylno\u015b\u0107 bog\u00f3w. Moja ciotka Kailianu by\u0142a jedn\u0105 z tych, kt\u00f3rzy b\u0142agali o pr\u00f3by. Przyrzek\u0142a by\u0107 przy Ruth i u\u017cy\u0107 odpowiedniej modlitwy do Pele. Ksi\u0119\u017cniczka zosta\u0142a przekonana do podr\u00f3\u017cy do Hilo ( Hee-lo ), gdy \u0142una od lawy by\u0142a widoczna w Honolulu ( 350 km od miasta ). W Hilo, Ksi\u0119\u017cniczka Ruth dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce lawa dotar\u0142a do studni w Puuhalai, oko\u0142o 1 km od Hilo. P\u0142yn\u0119\u0142a przez siedem miesi\u0119cy. Ksi\u0119\u017cniczka wynaj\u0119\u0142a jedynego w Hilo konia i wjecha\u0142a na scen\u0119. Towarzyszy\u0142o jej oko\u0142o dwudziestu ludzi i moja ciotka Kailianu, kt\u00f3rzy szli za koniem. Ksi\u0119\u017cniczka prowadzi\u0142a procesj\u0119 do granicy lawy. W czasie drogi Ksi\u0119\u017cniczka Ruth modli\u0142a si\u0119 do Pele, prosz\u0105c o znak. Moja ciotka Kailianu modli\u0142a si\u0119 do Pele w spos\u00f3b tradycyjny. Gdy dotar\u0142a do gor\u0105cej lawy, Ruth zdj\u0119\u0142a z szyi czerwon\u0105, jedwabn\u0105 chust\u0119 i rzuci\u0142a j\u0105 na dymi\u0105c\u0105, czerwon\u0105 powierzchni\u0119. Zapali\u0142a si\u0119 od razu, a Ksi\u0119\u017cniczka wiedzia\u0142a, \u017ce Pele przyj\u0119\u0142a jej ofiar\u0119. Po tym wzi\u0119\u0142a stos trzydziestu czerwonych chust i ofiarowa\u0142a je jedn\u0105 po drugiej. Na koniec rozbi\u0142a na lawie butelk\u0119 brandy. Tej nocy Ksi\u0119\u017cniczka z kompani\u0105 czuwa\u0142a w pobli\u017cu. Rankiem stwierdzili, \u017ce lawa nie posun\u0119\u0142a si\u0119 nawet o centymetr. <\/p>\n
KAHUNA PRZEKAZUJE SWOJ\u0104 MOC
\n
\nDzisiaj, ludzie cz\u0119sto s\u0105 zdziwieni s\u0142ysz\u0105c, \u017ce niekt\u00f3rzy starzy wie\u015bniacy na Hawajach znaj\u0105 czas w\u0142asnej \u015bmierci oraz przygotowuj\u0105 si\u0119 do niej. Dobry kap\u0142an kahuna wie kiedy \u015bmier\u0107 si\u0119 zbli\u017ca. On to wie, gdy\u017c ma sta\u0142y kontakt przez modlitw\u0119 ze swoim aumakua ( ah-oo-mah-koo-ah ), duchow\u0105 istot\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna nazwa\u0107 rodowym anio\u0142em str\u00f3\u017cem. Kap\u0142an wierzy, \u017ce w tym \u015bwiecie nic nie ginie, \u017ce dobro \u017cyje, \u017ce z\u0142o mo\u017ce by\u0107 pochowane na jaki\u015b czas, lecz w ko\u0144cu powr\u00f3ci do \u017cycia. <\/p>\n
Wcze\u015bnie dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce kahuna mo\u017ce przekazywa\u0107 swoj\u0105 moc czynienia dobra, ta moc nazywana jest ike. Gdy mistrz kahuna Kuamoo mia\u0142 86 lat i le\u017ca\u0142 na \u0142o\u017cu \u015bmierci, przekaza\u0142 swoj\u0105 duchow\u0105 moc synowi Kaniho ( Kah-nee-ho ). Nie chcia\u0142 by jego moc umar\u0142a razem z cia\u0142em. Kuamoo wezwa\u0142 Kaniho przed swoje oblicze. Swoje d\u0142onie po\u0142o\u017cy\u0142 na g\u0142owie Kaniho i modli\u0142 si\u0119 by jego duchowa moc zosta\u0142a przekazana Kaniho. W tym samym czasie da\u0142 Kaniho swoje \u015bwi\u0119te przedmioty; w\u015br\u00f3d nich najwa\u017cniejsze by\u0142y: kamie\u0144-b\u00f3g Kuakapihe i bambus Kauwila. Kuamoo odziedziczy\u0142 bambus po swoim ojcu Kamehameha w momencie narodzin, a kamie\u0144 pochodzi\u0142 od jego kap\u0142a\u0144skich przodk\u00f3w. Nakaza\u0142 strzec kamienia jak skarbu, jak by by\u0142 klejnotem wykonanym z w\u0142asnego cia\u0142a i krwi. ” U\u017cywaj go do dobrych rzeczy Nigdy nie z\u0142o\u015b\u0107 si\u0119 i nie u\u017cywaj go do wywo\u0142ywania \u015bmierci czy niszczenia. Nigdy nie zasilaj go krwi\u0105, z\u0142ymi my\u015blami, nienawi\u015bci\u0105, zazdro\u015bci\u0105 czy \u017c\u0105dz\u0105”, takie by\u0142y jego zalecenia. Kuamoo zmar\u0142 szcz\u0119\u015bliwie. Jego si\u0142y \u017cyciowe wyczerpa\u0142y si\u0119, jego wielka duchowa moc – ike – przep\u0142yn\u0119\u0142a na jego \u017cyj\u0105cego syna, Kaniho. Kaniho wiedzia\u0142, \u017ce przyrzekaj\u0105c swojemu ojcu prowadzenie czystego \u017cycia, b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 u\u017cywa\u0107 ike swojego ojca do ko\u0144ca swojego \u017cycia. Wiedzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w przypadku nadu\u017cycia swojej mocy lub porzucenia czystego \u017cycia moc zostanie mu odebrana. <\/p>\n
\u0179R\u00d3D\u0141O MOCY KAHUNY
\n
\nChc\u0119, by czytelnik poj\u0105\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142o mocy, kt\u00f3re czyni\u0142o kahun\u00f3w na Hawajach tak pot\u0119\u017cnymi lud\u017ami, \u017ce mogli oni dokonywa\u0107 nadprzyrodzonych czyn\u00f3w. Spr\u00f3buj\u0119 wyja\u015bni\u0107 to u\u017cywaj\u0105c prostych s\u0142\u00f3w. Hawajczycy wierzyli, \u017ce wszystkie rzeczy na ziemi otrzyma\u0142y okre\u015blon\u0105 ilo\u015b\u0107 duchowej energii, pochodz\u0105cej od boskich mocy, kt\u00f3re istniej\u0105 w sferach niebieskich. Ta duchowa energia nazywana jest mana ( mah-nah ). Mo\u017cna j\u0105 otrzyma\u0107 z nieba i przekazywa\u0107, czyni\u0105c dobro lub dokonywa\u0107 nadprzyrodzonych czyn\u00f3w. Ska\u0142a lub drzewo mo\u017ce posiada\u0107 man\u0119 podobnie jak cz\u0142owiek. Man\u0119 otrzymuje si\u0119 z nieba poprzez modlitw\u0119. Cz\u0142owiek nieustannie modli\u0142 si\u0119 i sk\u0142ada\u0142 codzienn\u0105 ofiar\u0119 swojemu w\u0142asnemu aumakua, przewodnikowi duchowemu, przewa\u017cnie duchowi przodka. Aumakua, b\u0119d\u0105c w niebie, wys\u0142uchuje modlitw swego ziemskiego dziecka i wstawia si\u0119 u wielkich bog\u00f3w za tym boskim duchem. Dzia\u0142o si\u0119 to tak, gdy\u017c niebo uwa\u017cano za zbiornic\u0119 duchowych mocy oraz uwa\u017cano, \u017ce moc kahuny na ziemi jest przekazywana przez aumakua. Im wi\u0119cej Kahuna modli\u0142 si\u0119, tym wi\u0119cej duchowej mocy otrzymywa\u0142. Jego osoba stawa\u0142a si\u0119 ma\u0142\u0105 zbiornic\u0105 duchowej mocy. Takiego kahun\u0119 okre\u015blano jako posiadaj\u0105cego ike. M\u00f3g\u0142 on przekazywa\u0107 swoj\u0105 duchow\u0105 moc innym ludziom. Gdy wyczerpywa\u0142 sw\u00f3j zas\u00f3b many, ponownie modli\u0142 si\u0119 do swojego aumakua o kolejne nape\u0142nienie moc\u0105. Pele, bogini wulkanu, by\u0142a wielkim aumakua z wieloma kahunami, poniewa\u017c uwa\u017cano j\u0105 za bogini\u0119 ziemskiego pochodzenia, umieszczon\u0105 tu, by wstawia\u0142a si\u0119 za swoimi zwolennikami. Sama Pele nie posiada\u0142a mocy do nape\u0142niania man\u0105 kahuny. Wstawia\u0142a si\u0119 u wi\u0119kszych niebia\u0144skich bog\u00f3w i tym sposobem przynosi\u0142a duchow\u0105 moc swoim czcicielom. By\u0142a jak \u015bwi\u0119ty opiekun. <\/p>\n
KANIHO, WNUK KAMEHAMEHA
\n
\nWilliam H. Kaniho, mistrz kahuna, by\u0142 nauczycielem, kt\u00f3ry przekaza\u0142 mi wiedz\u0119 o sztuce uzdrawiania przez wiar\u0119. Kaniho by\u0142 wnukiem Kamehameha Wielkiego. Nazywa\u0142em go Wujem Kaniho, gdy\u017c jego matka, Mahi-ai, by\u0142a moj\u0105 ciotk\u0105, siostr\u0105 babki Kailianu. Urodzi\u0142 si\u0119 w Kohala na Wielkiej Wyspie obok domu przodk\u00f3w swojej matki gdzie\u015b w latach 1870-tych. Pos\u0142ano go do hawajskiej szko\u0142y, lecz jako ucze\u0144 nigdy porz\u0105dnie nie nauczy\u0142 si\u0119 angielskiego. Wcze\u015bnie w swoim \u017cyciu, pokaza\u0142 umiej\u0119tno\u015bci kahuny, a jego ojciec, Kuamoo rozpocz\u0105\u0142 wprowadzanie w staro\u017cytne modlitwy i nauki. Kaniho cz\u0119sto pomaga\u0142 ojcu w leczeniu wiar\u0105. <\/p>\n
Gdy Hawajczykom dano prawo g\u0142osowania, w 1900 roku, wybrali ludzi do pierwszego hawajskiego cia\u0142a ustawodawczego, ludzi, kt\u00f3rzy byli wiod\u0105cymi ali’i ( szlachetni ) w swoich okr\u0119gach. Kohala wybra\u0142o Kaniho uznaj\u0105c w nim wnuka Kamehameha, chocia\u017c nigdy o tym nie m\u00f3wili. Kaniho zas\u0142yn\u0105\u0142 w Honolulu jako „Armata z Kohala” w zwi\u0105zku z ognistymi przemowami w parlamencie. Kaniho by\u0142 wybierany do parlamentu ka\u017cdego roku w latach 1910 – 1913. W tych latach zbudowa\u0142 swoj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 rezydencj\u0119 na stronie Ewa ma\u0142ego, starego, wygas\u0142ego wulkanu Punchbowl w Honolulu. <\/p>\n
ZACHOWANIE PRASTARYCH TRADYCJI
\n
\nDoskonale by\u0142 znany jako nauczyciel hula, \u015bpiewak i kierownik hawajskich pokaz\u00f3w. Swoje przedstawienia prezentowa\u0142 w starym Orpheum Theater. Na scenie wyst\u0119powa\u0142y du\u017ce grupy tancerzy hula; niekt\u00f3rzy specjalnie byli przygotowywani do wyst\u0119p\u00f3w przez niego. Dwa najbardziej znane przedstawienia to: „Kapiolani buntuje si\u0119 przeciw Pele” i „Kamehameha III”; obie by\u0142y historycznymi sztukami. <\/p>\n
Ze \u015bmierci\u0105 Kaniho, kap\u0142a\u0144ska linia Kamehameha zako\u0144czy\u0142a si\u0119, gdy\u017c Kaniho nie mia\u0142 dzieci. W momencie jego \u015bmierci pojawi\u0142 si\u0119 \u0142uk t\u0119czy ponad jego domem, od szczytu Punchbowl, spad\u0142a m\u017cawka i ma\u0142e trz\u0119sienie ziemi poruszy\u0142o domem w momencie wyj\u015bcia jego duszy. <\/p>\n
Mo\u017cna si\u0119 zapyta\u0107 jak kahuna, kap\u0142an staro\u017cytnych Hawaii mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie chrze\u015bcijaninem i kahun\u0105. Pozwol\u0119 sobie opowiedzie\u0107 histori\u0119 Wuja Kaniho, kt\u00f3ry by\u0142 jednym z wielu chrze\u015bcija\u0144skich kahun\u00f3w jakich zna\u0142em. Mieszkaj\u0105c w Kohala, za m\u0142odu, Kaniho zosta\u0142 chrze\u015bcijaninem pomimo faktu, \u017ce jego ojciec Kuamoo pozostawa\u0142 w starej wierze i uczy\u0142 go sztuki bycia kahun\u0105. Kaniho wst\u0105pi\u0142 do Ko\u015bcio\u0142a i studiowa\u0142 hawajsk\u0105 Bibli\u0119 od deski do deski tak, jak to robi\u0142 w przypadku staro\u017cytnych modlitw kahuny. By\u0142 my\u015bl\u0105cym cz\u0142owiekiem. Biblia wzmocni\u0142a jego wiar\u0119 w starych bog\u00f3w. Zrozumia\u0142, \u017ce Biblia przynios\u0142a Hawajczykom nowy spos\u00f3b \u017cycia podany w Nowym Testamencie, a Stary Testament opisuje starych hawajskich bog\u00f3w. By\u0142o tam wiele podobie\u0144stw. Biblia naucza, \u017ce cz\u0142owiek otrzyma\u0142 objawienie od Boga. Hawajczycy otrzymywali objawienie przez wiele pokole\u0144. Biblia m\u00f3wi o starym i nowym kap\u0142a\u0144stwie. Kaniho rozumia\u0142 to tak: nowymi kap\u0142anami s\u0105 nauczyciele chrze\u015bcija\u0144stwa, a starymi s\u0105 hawajscy kahuni. Biblia m\u00f3wi o przekazywaniu uzdrawiaj\u0105cej energii przez nak\u0142adanie r\u0105k. Kahuni cz\u0119sto u\u017cywali tej metody. Jak m\u00f3wi Biblia, Jahwe jest stw\u00f3rc\u0105, \u017ar\u00f3d\u0142em i \u015bwiat\u0142em. Hawajczycy twierdzili, \u017ce Kane ( Kah-nay ) by\u0142 stw\u00f3rc\u0105 i \u015bwiat\u0142em, wi\u0119c Kaniho s\u0105dzi\u0142, \u017ce obaj s\u0105 tym samym. Duch \u015awi\u0119ty, kt\u00f3ry reprezentuje Boga we wszystkim jest podobny do Ku, powszechnego ducha. Podobnie jak Zbawiciel, Lono zst\u0105pi\u0142 na ziemi\u0119 by przerwa\u0107 wojny i nauczy\u0107 ludzko\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci. Gdy opuszcza\u0142 Wyspy, przyrzek\u0142 powr\u00f3ci\u0107. Kaniho wierzy\u0142, \u017ce Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta mo\u017ce by\u0107 bogami hawajskimi inaczej nazwanymi oraz posiadaj\u0105cymi osobne nazwy dla ka\u017cdej ze swoich manifestacji. W taki spos\u00f3b Kaniho m\u00f3g\u0142 by\u0107 jednocze\u015bnie Kahun\u0105 i chrze\u015bcijaninem. „Daj\u0119 wam nowe prawo”, tak m\u00f3wi Zbawiciel w Nowym Testamencie. M\u00f3j Wuj Kaniho i chrze\u015bcija\u0144scy kahuni jego czas\u00f3w t\u0142umaczyli ten ust\u0119p Bibli tak: Hawajczycy powinni znale\u017a\u0107 nowy spos\u00f3b \u017cycia przez chrze\u015bcija\u0144stwo i Zach\u00f3d. Lecz r\u00f3wnie\u017c wierzy\u0142, \u017ce Hawajczycy nie b\u0119d\u0105 w stanie kroczy\u0107 \u015bcie\u017ck\u0105 wiedzy, je\u015bli wypr\u0105 si\u0119 swoich w\u0142asnych bog\u00f3w: Kane, Ku, Lono, kt\u00f3rzy s\u0105 tak podobni do \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy, oraz Kanaloa, kt\u00f3ry jest podobny do Lucyfera. Jako chrze\u015bcijanin studiuj\u0105cy Stary i Nowy Testament, Kaniho wierzy\u0142, \u017ce Hawajczyk mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 nowe id\u0105c star\u0105 drog\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-63","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"yoast_head":"\n